Objavljeno: 25.09.2026. · ISO 14001

Novi Zakon o hemikalijama 2026: šta firme u Crnoj Gori treba da provjere

Objavljuje: ConsultHQ

Novi Zakon o hemikalijama 114/2026 dodatno usklađuje Crnu Goru sa REACH i CLP pravilima i mijenja način upravljanja, označavanja i čuvanja hemikalija.

Crna Gora od 11. avgusta 2026. primjenjuje novi Zakon o hemikalijama 114/2026. Propis dodatno usklađuje domaći sistem sa evropskim REACH i CLP pravilima i uređuje klasifikaciju, označavanje, pakovanje, proizvodnju, upotrebu, ispitivanje, stavljanje na tržište, uvoz i izvoz hemikalija.

Za kompanije koje koriste hemikalije ovo nije samo tema dobavljača hemijskih proizvoda.

Hemikalije mogu biti dio proizvodnje, održavanja, čišćenja, laboratorijskog rada, skladištenja ili drugih operativnih procesa.

Zato novi zakon treba povezati i sa sistemom upravljanja životnom sredinom, nabavkom, skladištenjem i postojećom dokumentacijom kompanije.

Novi Zakon 114/2026 važi od 11. avgusta

Zakon o hemikalijama objavljen je u „Službenom listu Crne Gore“ broj 114/2026 od 3. avgusta 2026. i stupio je na snagu 11. avgusta 2026.

Istovremeno je stavljen van snage prethodni Zakon o hemikalijama.

Novi propis nastavlja dalje usklađivanje Crne Gore sa pravnom tekovinom Evropske unije u oblasti upravljanja hemikalijama.

Vlada posebno navodi REACH i CLP kao ključne evropske regulative na kojima se zasniva unaprijeđeni sistem.

REACH i CLP postaju još važniji za crnogorske kompanije

REACH predstavlja evropski okvir za registraciju, evaluaciju, autorizaciju i ograničavanje hemikalija.

CLP uređuje klasifikaciju, označavanje i pakovanje supstanci i smješa.

Novi crnogorski zakon dodatno približava domaći sistem upravo tim evropskim pravilima, sa ciljem većeg nivoa zaštite zdravlja ljudi, životne sredine i potrošača, ali i smanjenja tehničkih prepreka za trgovinu sa tržištem EU.

Za kompaniju to znači da informacije o hemikaliji ne treba posmatrati samo kao dokumentaciju dobavljača.

Klasifikacija proizvoda utiče na označavanje, skladištenje, bezbjednosni list, interne kontrole i način korišćenja.

Digitalna etiketa je jedna od konkretnih novina

Ministarstvo ekologije je prilikom usvajanja Zakona posebno izdvojilo mogućnost digitalnog označavanja hemikalija, odnosno digitalne etikete.

Digitalna etiketa treba da omogući dodatnu dostupnost informacija korisniku, uz besplatan pristup podacima bez registracije, zaštitu privatnosti i dugoročnu dostupnost informacija.

To ne treba tumačiti kao potpuno ukidanje fizičkih oznaka.

Konkretni zahtjevi označavanja i dalje zavise od propisa o klasifikaciji, pakovanju i označavanju.

Ali digitalna etiketa pokazuje pravac u kojem se regulatorni sistem razvija.

Novi pravilnik o klasifikaciji i označavanju — datum stupanja na snagu: 26. septembar 2026.

Već nakon donošenja Zakona usvojen je novi Pravilnik o načinu klasifikacije, pakovanja i označavanja hemikalije.

Objavljen je u „Službenom listu Crne Gore“ broj 136/2026 od 18. septembra. Datum stupanja na snagu: 26. septembar 2026.

Od datuma stupanja na snagu prestaje da važi prethodni pravilnik o klasifikaciji, pakovanju i označavanju prema globalno harmonizovanom sistemu UN.

Za firme koje proizvode, uvoze ili stavljaju hemikalije na tržište ovo je važan dokument za regulatorni pregled postojećih etiketa i klasifikacija.

Ne treba automatski pretpostaviti da dokumentacija napravljena prema starom pravilniku ostaje dovoljna bez provjere.

Novi pravilnik za skladištenje opasnih hemikalija — datum stupanja na snagu: 29. septembar 2026.

Drugi veoma važan podzakonski akt jeste Pravilnik o bližim uslovima za skladištenje i mjerama za bezbjedno čuvanje, odnosno upotrebu opasnih hemikalija.

Objavljen je u „Službenom listu CG“ broj 137/2026. Datum stupanja na snagu: 29. septembar 2026.

Od datuma stupanja na snagu prestaje da važi prethodni pravilnik iz ove oblasti.

Ovo je direktno relevantno kompanijama koje imaju skladišta hemikalija, proizvodne pogone, laboratorije ili veće količine opasnih hemijskih proizvoda.

Takve firme treba da provjere postojeći način skladištenja prema novom tekstu pravilnika, a ne samo prema starim internim procedurama.

Bezbjednosni list ostaje važan dio sistema

Bezbjednosni list, odnosno SDS, predstavlja jedan od glavnih izvora podataka za bezbjedno upravljanje hemikalijom.

Crna Gora je i tokom 2026. ažurirala regulatornu dokumentaciju iz ove oblasti, a Ministarstvo vodi poseban pravilnik o sadržaju bezbjednosnog lista za hemikalije.

Za kompaniju nije dovoljno da SDS postoji u folderu.

Treba provjeriti da li odgovara proizvodu koji se stvarno koristi, da li je aktuelan i da li informacije iz njega ulaze u operativni sistem.

To se posebno odnosi na skladištenje, reagovanje kod incidenta, kompatibilnost materijala i interne procedure.

Kupovina nove hemikalije treba da pokrene internu provjeru

Hemikalija često u kompaniju ulazi kroz nabavku.

Ako se odluka završi samo cijenom i tehničkom funkcijom proizvoda, regulatorni i ekološki rizik može ostati neprocijenjen.

Prije uvođenja novog hemijskog proizvoda ima smisla provjeriti:

• klasifikaciju proizvoda;
• aktuelni bezbjednosni list;
• zahtjeve skladištenja;
• označavanje;
• relevantna ograničenja;
• način upotrebe;
• postupanje sa ostacima i otpadom;
• moguće ekološke aspekte i incidente.

To je posebno važno u proizvodnim kompanijama.

Jedna nova hemikalija može promijeniti više postojećih procedura.

Novi zakon uvodi savremeniji sistem informacija o trovanjima

Jedna od novina koju je Ministarstvo posebno izdvojilo jeste određivanje nadležnog tijela za prijem informacija potrebnih za hitnu medicinsku pomoć u slučajevima trovanja hemikalijama.

Tu funkciju dobija Centar za bolničku epidemiologiju i toksikologiju u okviru Kliničkog centra Crne Gore.

Ovo je dio šireg usklađivanja sistema sa evropskim modelom razmjene informacija o opasnim smješama i reagovanja u slučaju trovanja.

Za subjekte koji stavljaju takve proizvode na tržište to povećava značaj tačnih i strukturisanih informacija o sastavu i opasnostima proizvoda.

Registar i regulatorne baze ostaju važan dio upravljanja hemikalijama

Novi zakon unapređuje i institucionalni okvir i baze podataka relevantne za upravljanje hemikalijama. Vlada je prilikom utvrđivanja zakona posebno navela uspostavljanje odgovarajućih baza podataka kao dio savremenijeg sistema upravljanja.

Kompanije koje proizvode, uvoze ili stavljaju hemikalije na tržište zato treba da provjere svoje obaveze prema registrima i nadležnim organima prema novom zakonu i podzakonskim aktima.

Ne treba se oslanjati na stare interne rokove i procedure bez provjere.

Ograničenja i supstance koje izazivaju zabrinutost ostaju posebna tema

Upravljanje hemikalijama ne završava klasifikacijom proizvoda.

Crnogorski regulatorni sistem ima i posebne propise za supstance koje izazivaju visoku zabrinutost i za ograničavanje ili zabranu određenih hemikalija koje predstavljaju neprihvatljiv rizik. Ministarstvo te propise i dalje vodi u aktuelnoj regulatornoj zbirci.

Za kompaniju je zato važno da zna šta zapravo nabavlja i koristi.

Promjena dobavljača ili formulacije može promijeniti regulatorni status proizvoda.

Ovo nije samo tema kompanija koje prodaju hemikalije

Proizvodna kompanija može koristiti hemikalije bez njihovog stavljanja na tržište.

I dalje ima obaveze koje se odnose na bezbjedno korišćenje, skladištenje i kontrolu uticaja na životnu sredinu.

Primjeri mogu biti:

• sredstva za čišćenje i odmašćivanje;
• premazi;
• boje;
• ljepila;
• laboratorijske hemikalije;
• procesne hemikalije;
• sredstva za tretman vode;
• ulja i drugi hemijski proizvodi.

Zato regulatorni pregled hemikalija ima smisla i firmama koje nijesu „hemijska industrija“.

Veza sa ISO 14001 je direktna, ali Zakon i standard nijesu isto

ISO 14001:2026 daje okvir kojim organizacija upravlja svojim ekološkim aspektima, obavezama usklađenosti, rizicima i ekološkim učinkom. Aktuelno izdanje objavljeno je u aprilu 2026.

Zakon o hemikalijama predstavlja pravnu obavezu.

ISO 14001 je sistem menadžmenta.

Kompanija koja ima ISO 14001 treba da novi Zakon 114/2026 i relevantne pravilnike uključi u svoj sistem obaveza usklađenosti, kada se oni na nju primjenjuju.

Sertifikat ISO 14001 ne zamjenjuje tu provjeru.

Registar ekoloških aspekata možda treba ažurirati

Kada hemikalija može izazvati ozbiljniji incident, provjerite i ekološku odgovornost: preventivne mjere i remedijacija imaju zaseban pravni okvir.

Nova ili drugačije klasifikovana hemikalija može uticati na procjenu ekološkog aspekta kompanije.

Mogući uticaji uključuju skladištenje, prosipanje, emisije, otpad i druge scenarije relevantne za konkretnu djelatnost.

Zato nakon regulatorne provjere treba provjeriti i ISO 14001 dokumentaciju.

Nije nužno mijenjati cijeli sistem.

Ali registar aspekata, obaveze usklađenosti, procedure reagovanja ili kontrole dobavljača mogu zahtijevati izmjenu.

Skladištenje treba provjeriti prema novom pravilniku, ne prema navici

Kompanija može godinama koristiti isto skladište bez incidenta.

To samo po sebi ne znači da postojeći način čuvanja zadovoljava novi regulatorni okvir.

Prema objavljenom tekstu Pravilnika 137/2026, prethodni propis o uslovima skladištenja opasnih hemikalija prestaje da važi 29. septembra 2026.

Zato firme koje skladište opasne hemikalije treba ciljano da pregledaju prostor, postojeće procedure i način korišćenja.

Ako je sistem već dobar, možda će biti potrebna samo dokumentaciona korekcija.

Ako postoji tehnički gap, njega treba izdvojiti kao prioritet.

Promjena etikete može zahtijevati promjenu interne dokumentacije

Klasifikacija i označavanje nijesu samo obaveza prema tržištu.

Oznake opasnosti i informacije o proizvodu koriste i zaposleni.

Ako se klasifikacija promijeni, možda treba provjeriti:

• internu evidenciju hemikalija;
• skladišnu lokaciju;
• radno uputstvo;
• postupanje kod incidenta;
• informacije prema zaposlenima;
• planove reagovanja;
• dokumentaciju sistema upravljanja životnom sredinom.

Zato novi Pravilnik 136/2026 treba povezati sa operativnim sistemom, a ne tretirati kao grafičku izmjenu etikete.

Šta firme treba da provjere sada

Nakon Zakona 114/2026 i novih septembarskih pravilnika, firme koje koriste ili stavljaju hemikalije na tržište treba da naprave ciljani pregled.

Posebno treba provjeriti:

• koje hemikalije firma proizvodi, uvozi, koristi ili stavlja na tržište;
• važeću klasifikaciju proizvoda;
• etikete i pakovanje;
• aktuelne bezbjednosne listove;
• obaveze prema registrima;
• ograničenja relevantna za konkretne supstance;
• uslove skladištenja opasnih hemikalija;
• interne procedure za incidente;
• odgovornosti zaposlenih;
• upravljanje promjenama;
• ISO 14001 obaveze usklađenosti i ekološke aspekte, ako kompanija primjenjuje standard.

Prvo treba utvrditi šta se na kompaniju stvarno odnosi.

Nije svakom korisniku hemikalija potreban isti regulatorni paket kao proizvođaču ili uvozniku.

Ne treba automatski praviti novi ISO 14001 sistem

Donošenje novog Zakona nije razlog da kompanija odbaci postojeći EMS.

Ako ISO 14001 sistem dobro funkcioniše, regulatorna promjena ulazi kroz proces praćenja obaveza usklađenosti i change management.

Pregledaju se samo pogođeni elementi.

To je jedna od vrijednosti dobro postavljenog ISO 14001 sistema.

On treba da omogući da se regulatorna promjena uvede kontrolisano, bez ponovnog građenja kompletnog sistema.

ConsultHQ može povezati novi Zakon sa postojećim ISO 14001 sistemom

Kompaniji koja koristi hemikalije ne treba odvojena administracija za Zakon i ISO 14001.

Potrebno je povezati regulatorni zahtjev sa nabavkom, skladištenjem, operativnim kontrolama, dokumentacijom i ekološkim aspektima.

ConsultHQ može kroz gap analizu provjeriti kako novi Zakon 114/2026 i relevantni podzakonski akti utiču na postojeći sistem upravljanja životnom sredinom.

Cilj je utvrditi šta kompanija već kontroliše, gdje postoji stvarni gap i koje izmjene imaju prioritet prije narednog ISO audita ili regulatorne provjere.

Povezane usluge: ISO 14001 u Crnoj Gori, ISO standardi za fabrike i gap analiza.

Zvanični izvori: Zakon o hemikalijama 114/2026; Pravilnik 136/2026; Pravilnik 137/2026; Ministarstvo ekologije: objašnjenje Zakona.

← Svi članci